HoonSmart.com>>สมาคมส่งเสริมผู้ลงทุนไทย ประกาศยกระดับการคุ้มครองสิทธิผู้ถือหุ้นรายย่อย รื้อใหญ่เกณฑ์ AGM Checklist ใช้จริงปี’70 มุ่งปิดจุดอ่อน E-AGM หลังพบสถิติปี’69 สัดส่วนรายย่อยเข้าร่วมประชุมดิ่งเหลือเพียง 2% เพิ่มโทษผู้บริหารเมินตอบคำถามโดนหักคะแนนทันที พร้อมเปิดทางผู้ถือหุ้นรวมพลังเกิน 10% คัดค้านรายการเกี่ยวโยงที่ไม่สมเหตุสมผล
นายมงคล ลีลาธรรม นายกสมาคมส่งเสริมผู้ลงทุนไทย (TIA) กล่าวว่า TIA ปรับแบบประเมิน AGM Checklist ประกาศใช้ ปี 2570 ผู้ถืหุ้นร้องเรียนได้ หากผู้บริหารไม่ตอบคำถาม เป็นการยกระดับการคุ้มครองสิทธิผู้ถือหุ้นรายย่อย ภายใต้ความร่วมมือและการปรับปรุงเกณฑ์ใหม่ของสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) มาตั้งแต่ปี 2568 และประกาศใช้ในช่วงกลางปี 2569 ที่ผ่านมา เพื่อปรับทิศทางโครงการประเมินคุณภาพการจัดประชุมสามัญผู้ถือหุ้นประจำปี (AGM Checklist) ของบริษัทจดทะเบียน (บจ.) สำหรับการประเมินผลในปี 2570
จากสถิติการจัดเก็บข้อมูลในรอบปี 2569 พบว่า มีบริษัทจดทะเบียนที่จัดประชุมผู้ถือหุ้นจำนวน 832 บริษัท โดยมีสัดส่วนการจัดประชุมในรูปแบบออนไลน์และไฮบริดสูงกว่า 60% ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงพฤติกรรมการประชุมในตลาดทุนไทยที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างชัดเจนหลังสถานการณ์โควิด-19 แต่สิ่งที่น่ากังวลอย่างยิ่งคือ สัดส่วนของผู้ถือหุ้นรายบุคคลที่เข้าร่วมประชุมลดลงอย่างน่าตกใจ จากเดิมที่อยู่ในระดับต่ำราว 5% ลดลงเหลือเพียง 2% เท่านั้น ทั้งที่ผู้ถือหุ้นรายย่อยถือเป็นกลไกสำคัญในการรักษาสมดุลของโครงสร้างการถือหุ้นในบริษัทจดทะเบียน
ทั้งนี้ เพื่อให้การจัดประชุมมีความโปร่งใสและสร้างความเท่าเทียมในการเข้าถึงข้อมูล การปรับปรุงเกณฑ์ AGM Checklist ครั้งที่ 4 นับจากการริเริ่มโครงการเมื่อปี 2547 รวมระยะเวลา 21 ปี จึงได้ปรับเปลี่ยนโครงสร้างและน้ำหนักคะแนนใหม่ทั้ง 3 ส่วน ได้แก่ ส่วนที่ 1 (Part A) ช่วงก่อนการประชุม ปรับเพิ่มน้ำหนักเป็น 45% เพื่อเน้นความสำคัญของการเปิดเผยข้อมูลอย่างโปร่งใส ส่วนที่ 2 (Part B) ช่วงระหว่างการประชุม ปรับน้ำหนักเป็น 50% เพื่อมุ่งเน้นการรายงานผลการดำเนินงาน การแสดงวิสัยทัศน์ และการอนุมัติรายการที่มีนัยสำคัญหรือรายการที่เกี่ยวโยงกัน และส่วนที่ 3 (Part C) ช่วงหลังการประชุม กำหนดน้ำหนักไว้ที่ 5%
ประเด็นสำคัญที่สุดของการยกระดับเกณฑ์ในครั้งนี้ มุ่งเป้าไปที่การแก้ไขจุดอ่อนของการประชุมผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ (E-AGM) ซึ่งมักถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่าขาดการปฏิสัมพันธ์และการตอบข้อซักถามที่เข้มข้นเหมือนการประชุมแบบพบหน้า โดยเกณฑ์ใหม่กำหนดให้บริษัทจดทะเบียนต้องยกระดับมาตรฐานระบบออนไลน์ให้เป็นไปตามเกณฑ์ขั้นต่ำของสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA) มีระบบยืนยันตัวตนที่ชัดเจน และต้องจัดเตรียมเจ้าหน้าที่คอยอำนวยความสะดวกในการติดต่อสื่อสารและแก้ไขปัญหาการเข้าถึงระบบของผู้ถือหุ้นอย่างเต็มที่
นอกจากนี้ ยังมีการกำหนดมาตรการลงโทษที่ชัดเจนและเด็ดขาดเพื่อคุ้มครองสิทธิการซักถามของผู้ถือหุ้นรายย่อย หากผู้ถือหุ้นส่งคำถามผ่านระบบออนไลน์ในวันประชุมแล้วผู้บริหารไม่ตอบคำถามดังกล่าว ผู้ถือหุ้นสามารถยื่นเรื่องร้องเรียนมายังสมาคมส่งเสริมผู้ลงทุนไทย (TIA) ได้โดยตรง ซึ่งหากบริษัทจดทะเบียนยังไม่สามารถชี้แจงหรือตอบคำถามให้แล้วเสร็จภายในระยะเวลา 7 วันนับจากวันร้องเรียน บริษัทจะถูกดำเนินการ “หักคะแนนประเมินคุณภาพทันที” และเปิดโอกาสให้บริษัทจดทะเบียนชี้แจงคำตอบผ่านช่องทางอีเมลพร้อมหลักฐานยืนยันตัวตนภายในระยะเวลา 7 วัน โดยบริษัทจะต้องนำคำถามและคำตอบทั้งหมดไปบันทึกไว้ในรายงานการประชุมผู้ถือหุ้น เพื่อจัดส่งให้ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยภายใน 14 วัน
เกณฑ์ดังกล่าวได้ผ่านการพิจารณาร่วมกันระหว่างบริษัทจดทะเบียน ชมรมเลขานุการบริษัท และ ก.ล.ต. เป็นที่เรียบร้อยแล้ว
ขณะเดียวกัน เกณฑ์ใหม่ยังเพิ่มความเข้มข้นในบทบาทหน้าที่ของกรรมการอิสระและกรรมการตรวจสอบ โดยกำหนดให้กรรมการเหล่านี้ต้องแสดงตัวตนและแสดงความเห็นต่อผลการดำเนินงานของบริษัทจดทะเบียนอย่างชัดเจนในที่ประชุม เพื่อทำหน้าที่เป็นตัวแทนในการพิทักษ์ผลประโยชน์และสร้างความเชื่อมั่นให้แก่ผู้ถือหุ้นรายย่อยในตลาดทุนไทย
ในส่วนของกลไกการตรวจสอบภายใน เกณฑ์ใหม่กำหนดให้ประธานคณะกรรมการตรวจสอบต้องเข้ามารายงานต่อที่ประชุมผู้ถือหุ้นด้วยตนเอง หรือหากมอบหมายให้ผู้อื่นรายงานแทน ประธานคณะกรรมการตรวจสอบก็ยังคงต้องอยู่ในที่ประชุมด้วยเพื่อแสดงความรับผิดชอบ นอกจากนี้ ในกรณีที่บริษัทมีการทำรายการที่มีนัยสำคัญหรือรายการที่เกี่ยวโยงกันซึ่งต้องขออนุมัติจากที่ประชุมผู้ถือหุ้น คณะกรรมการอิสระ กรรมการตรวจสอบ และที่ปรึกษาทางการเงินอิสระ (FA) จะต้องจัดทำความเห็นอย่างละเอียดเกี่ยวกับความสมเหตุสมผล ราคา เงื่อนไข ความเสี่ยง และข้อดีข้อเสียของรายการนั้น พร้อมระบุชัดเจนว่าสมควรอนุมัติหรือไม่ โดยต้องจัดส่งข้อมูลทั้งหมดให้ผู้ถือหุ้นพิจารณาล่วงหน้าอย่างเพียงพอก่อนวันประชุม
หากเกิดกรณีที่ที่ปรึกษาทางการเงินอิสระและคณะกรรมการตรวจสอบมีความเห็นคัดค้านรายการดังกล่าว เกณฑ์ของสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) เปิดช่องให้ผู้ถือหุ้นสามารถรวมตัวกันใช้สิทธิคัดค้าน (Veto) ได้ทันทีหากมีเสียงรวมกันเกินกว่า 10% ซึ่งจะส่งผลให้รายการนั้นไม่สามารถดำเนินการได้ ขณะที่สมาคมส่งเสริมผู้ลงทุนไทยได้ประกาศจุดยืนชัดเจนว่า จะทำหน้าที่ออกเสียงคัดค้าน (Vote No) ในรายการที่ FA หรือกรรมการอิสระเห็นว่าไม่เหมาะสม เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการลงมติแบบเอกฉันท์แม้ว่าเสียงส่วนใหญ่ในที่ประชุมจะอนุมัติรายการนั้นก็ตาม
ทั้งนี้ ผลจากการประเมินคุณภาพการจัดประชุมผู้ถือหุ้นจำนวน 832 บริษัท ในปี 2569 สะท้อนให้เห็นถึงความร่วมมือที่ดีของตลาดทุนไทย โดยมีบริษัทจดทะเบียนที่ได้รับคะแนนประเมินเต็ม 100 คะแนน (ระดับ 5 ดาว) สูงถึง 355 บริษัท และมีบริษัทที่สามารถรักษามาตรฐานคะแนนเต็ม 100 คะแนนติดต่อกันตั้งแต่ 10 ปีขึ้นไปจำนวน 24 บริษัท ซึ่งในจำนวนนี้มีบริษัทต้นแบบที่ทำคะแนนเต็มติดต่อกันยาวนานถึง 19 ปี (นับจากระยะเวลาดำเนินโครงการ 21 ปี จำนวน 4 บริษัท ขณะที่กลุ่มบริษัทเข้าใหม่ (IPO) จำนวน 17 บริษัท มีถึง 3 บริษัทที่สามารถคว้าคะแนนเต็มได้ตั้งแต่ปีแรกที่เข้าจดทะเบียน
อย่างไรก็ตาม สมาคมฯ ย้ำว่าการจัดอันดับด้วยสัญลักษณ์ดาว 5 ดวง พร้อมระบุรูปแบบการจัดประชุม (Physical, Online หรือ Hybrid) ไม่ได้มีวัตถุประสงค์เพื่อตัดสินว่าบริษัทใดถูกหรือผิด แต่เป็นเครื่องมือในการกระตุ้นให้เกิดการพัฒนาและสร้างความเชื่อมั่นให้แก่ผู้ลงทุน ซึ่งแม้บริษัทขนาดใหญ่บางแห่งในกลุ่ม SET100 อาจพลาดคะแนนเต็มไปเพียง 1-2 คะแนน แต่การให้ความสำคัญกับการเปิดเผยข้อมูลที่โปร่งใสและการปฏิบัติต่อผู้ถือหุ้นอย่างเท่าเทียม ถือเป็นรากฐานสำคัญที่จะสะท้อนถึงความใส่ใจของคณะกรรมการและนำไปสู่การเติบโตอย่างยั่งยืนของเศรษฐกิจไทย
” เกณฑ์ AGM Checklist ถือเป็นการถอดรหัสมาจากหลักเกณฑ์การกำกับดูแลกิจการที่ดีใน 2 จาก 5 หมวดหลักของธรรมาภิบาล โดยเฉพาะในเรื่องการคุ้มครองสิทธิผู้ถือหุ้นและการปฏิบัติต่อผู้ถือหุ้นอย่างเท่าเทียม ซึ่งเปรียบเสมือน “ต้นน้ำ” ที่สำคัญในการส่งต่อข้อมูลไปยังการประเมินผล CGR ในภาพรวม”นายมงคล กล่าว
นายมงคล กล่าวว่า ทางสมาคมฯ ได้เตรียมจัดงานมอบรางวัล “Investors’ Choice Award” ในช่วงบ่ายของวันที่ 11 ธันวาคมนี้ เพื่อประกาศเกียรติคุณและเชิดชูบริษัทจดทะเบียนที่สามารถทำคะแนนประเมินคุณภาพการจัดประชุมผู้ถือหุ้นได้เต็ม 100 คะแนนอย่างต่อเนื่อง
ตลอดระยะเวลา 37 ปีนับตั้งแต่ก่อตั้งสมาคมส่งเสริมผู้ลงทุนไทย โดยกลุ่มบุคคลในแวดวงตลาดทุนที่มีความปรารถนาดี และได้เข้าถือหุ้นในบริษัทจดทะเบียนทุกแห่งในตลาดหลักทรัพย์ฯ สมาคมฯ ยังคงยึดมั่นในเจตนารมณ์เดิมที่มุ่งส่งเสริมและผลักดันให้บริษัทจดทะเบียนที่ออกหลักทรัพย์มีการเติบโตอย่างมีคุณภาพ ควบคู่ไปกับการมีธรรมาภิบาลที่ยั่งยืน ซึ่งเป็นคำสำคัญที่ถูกกำหนดไว้เป็นเป้าหมายหลักตั้งแต่วันแรกของการก่อตั้ง
ในมุมมองของสมาคมฯ พลังของการลงทุนส่วนบุคคลจำเป็นต้องเดินหน้าควบคู่ไปกับพลวัตของโลกการลงทุนยุคใหม่ที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อภาครัฐเตรียมผลักดันเกณฑ์และมาตรการส่งเสริมการออมและการลงทุนระยะยาวรูปแบบใหม่ เช่น โครงการบัญชีการออมส่วนบุคคล (TISA) ซึ่งจะยิ่งทำให้บริบทของผู้ลงทุนในตลาดทุนไทยมีความสำคัญมากขึ้น เพราะในยุคปัจจุบันการลงทุนไม่ได้เป็นเพียงทางเลือก แต่เป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยให้ประชาชนสามารถอยู่รอดและสร้างความมั่นคงในระยะยาวได้อย่างยั่งยืน