โดย… เสกสรร ครองพาณิชย์
รองประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท พี.เอส.พี. สเปเชียลตี้ส์ จำกัด (มหาชน) หรือ PSP
ปี 2568 ที่ผ่านมา กลายเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญ เมื่อผู้ผลิตรถยนต์รายใหญ่ของโลกเริ่มกำหนดให้ซัพพลายเออร์ต้องรายงาน Product Carbon Footprint (PCF) พร้อมข้อมูลการปล่อยคาร์บอนที่ตรวจสอบได้ตลอดห่วงโซ่การผลิต ขณะที่กรอบกฎหมายใหม่ของสหภาพยุโรป ทั้ง CBAM, CSRD และ ESPR กำลังผลักดันให้ซัพพลายเออร์ต้นน้ำรวมถึงผู้ผลิตน้ำมันหล่อลื่น กลายเป็นจุดโฟกัสโดยตรง นี่เป็นสัญญาณที่ชัดเจนว่าอุตสาหกรรมน้ำมันหล่อลื่นกำลังถูกดึงเข้าสู่สมการ Low-Carbon Economy อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
ภูมิทัศน์ใหม่: จาก “ราคา” สู่ “Life cycle Performance”
ตลอดหลายทศวรรษ อุตสาหกรรมน้ำมันหล่อลื่นแข่งขันกันด้วยสองปัจจัยหลักคือ “ราคา” กับ “ประสิทธิภาพ” แต่วันนี้สมการเปลี่ยนไป เมื่อภาคอุตสาหกรรมทั่วโลกเร่งมุ่งหน้าสู่เป้าหมาย Net Zero กฎระเบียบด้านสิ่งแวดล้อมเข้มงวดขึ้น และมาตรฐาน ESG กลายเป็นเงื่อนไขทางการค้าสำคัญ การแข่งขันจึงเปลี่ยนไปสู่ 3 มิติใหม่ คือ เทคโนโลยี ความยั่งยืน และประสิทธิภาพตลอดวงจรชีวิตของผลิตภัณฑ์ หรือ Life cycle Performance ผู้ผลิตที่สามารถพัฒนาโซลูชันที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพเครื่องจักร พร้อมทั้งลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม จะมีบทบาทสำคัญในการสนับสนุนการเปลี่ยนผ่านของภาคอุตสาหกรรมสู่เศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ
หลายประเทศและตลาดสำคัญเริ่มกำหนดมาตรฐาน Product Carbon Footprint สำหรับสินค้าอุตสาหกรรม ซึ่งหมายความว่าทุกองค์ประกอบในห่วงโซ่การผลิตรวมถึงน้ำมันหล่อลื่น จะต้องสามารถตรวจสอบและรายงาน Carbon Footprint ได้ ทำให้ผู้ผลิตจำเป็นต้องพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่สามารถตอบโจทย์มาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อมและความยั่งยืน เพื่อรองรับการส่งออกไปยังตลาดโลกในอนาคต
แนวทาง Sustainable Specialties: 4 แนวรบในยุคคาร์บอนต่ำ
PSP ในฐานะผู้นำด้านผลิตภัณฑ์หล่อลื่นและ Specialty Solutions ของภูมิภาค จึงเดินหน้าพัฒนาแนวทาง Sustainable Specialties โดยมุ่งสร้างผลิตภัณฑ์ที่ตอบโจทย์ทั้งประสิทธิภาพการใช้งานและมาตรฐานด้าน ESG ของตลาดโลก จากประสบการณ์ในอุตสาหกรรมนี้ ด้วย 4 แนวรบสำคัญ คือ
1. Bio-based Products สำหรับโครงสร้างพื้นฐานพลังงาน: หม้อแปลงไฟฟ้าเป็นหัวใจของระบบส่งจ่ายพลังงาน แต่น้ำมันหม้อแปลงแบบดั้งเดิมมีข้อจำกัดด้านการย่อยสลายทางชีวภาพ หนึ่งในนวัตกรรมสำคัญ คือการพัฒนา Bio Transformer Oil ภายใต้ผลิตภัณฑ์ ENPAT ซึ่ง PSP ได้ร่วมวิจัยและพัฒนากับสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) โดยมุ่งสร้างของเหลวสำหรับหม้อแปลงไฟฟ้าที่มีความสามารถในการย่อยสลายทางชีวภาพสูง ลดความเสี่ยงต่อสิ่งแวดล้อม และตอบโจทย์ความต้องการของโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานยุคใหม่ที่ให้ความสำคัญกับความยั่งยืนมากขึ้น
2. Clean Emission Solutions สำหรับภาคขนส่ง: ตามรายงานของ IPCC ภาคการขนส่งคิดเป็นสัดส่วนราว 15% ของการปล่อยก๊าซเรือนกระจกทั่วโลก ขณะที่ PSP สนับสนุนการลดมลพิษในภาคนี้ ผ่านการผลิต AdBlue ซึ่งเป็นน้ำยาสำหรับระบบ Selective Catalytic Reduction (SCR) ช่วยลดการปล่อยไนโตรเจนออกไซด์ (NOx) จากเครื่องยนต์ดีเซล และเป็นองค์ประกอบสำคัญในการยกระดับมาตรฐานการปล่อยมลพิษของยานยนต์สมัยใหม่
3. Circular Economy ผ่าน Re-refined Base Oil: น้ำมันหล่อลื่นใช้แล้วไม่ใช่ของเสีย แต่คือทรัพยากรที่รอการนำกลับมาใช้ใหม่ PSP มีแผนการลงทุนในโครงการ Re-refined Base Oil (RRBO) เพื่อรีไซเคิลน้ำมันหล่อลื่นใช้แล้วให้กลับมาเป็นวัตถุดิบคุณภาพสูงอีกครั้ง แนวทางนี้ช่วยผลักดันเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) ในอุตสาหกรรมน้ำมันหล่อลื่น ลดของเสีย ลดการใช้ทรัพยากรใหม่ และลดการปล่อยคาร์บอนตลอดห่วงโซ่อุปทาน
4. Cooling Solutions สำหรับเศรษฐกิจดิจิทัล: Data Center คือโครงสร้างพื้นฐานที่เติบโตเร็วที่สุดในยุคนี้ แต่ก็กินพลังงานมหาศาล PSP อยู่ระหว่างการพัฒนา Immersion Cooling Fluid สำหรับ Data Center ซึ่งเป็นเทคโนโลยีระบายความร้อนรุ่นใหม่ที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงานของศูนย์ข้อมูล รองรับการเติบโตของเศรษฐกิจดิจิทัล พร้อมทั้งช่วยลด Carbon Footprint ของโครงสร้างพื้นฐานด้าน IT ในระยะยาวโอกาสของอุตสาหกรรมไทย
การเปลี่ยนผ่านครั้งนี้ไม่ใช่ความท้าทาย แต่เป็นโอกาสที่สำคัญ หากมีการเตรียมความพร้อม ประเทศไทยมีฐานการผลิตที่แข็งแกร่ง มีความเชี่ยวชาญด้าน Specialty Lubricants และมีศักยภาพในการวิจัยพัฒนาร่วมกับสถาบันวิจัยระดับประเทศ สิ่งที่ต้องทำคือ เปลี่ยนจากการขายเพียง “ประสิทธิภาพ” (Performance) ไปสู่การสร้าง “ประสิทธิภาพที่ยั่งยืน” (Sustainable Performance) ให้กับลูกค้า
อุตสาหกรรมน้ำมันหล่อลื่นอาจไม่ได้อยู่ในหน้าข่าวบ่อยเท่าพลังงานหมุนเวียนหรือรถยนต์ไฟฟ้า แต่เป็นฟันเฟืองสำคัญที่ขับเคลื่อนเครื่องจักรของเศรษฐกิจทั้งระบบ และในวันที่โลกต้องการเครื่องจักรที่ประหยัดพลังงานกว่าเดิม ปล่อยมลพิษน้อยกว่าเดิม และดำเนินงานภายใต้มาตรฐานที่เข้มงวดกว่าเดิม ผู้เล่นในอุตสาหกรรมนี้ก็ต้องก้าวให้เร็วกว่าเดิมเช่นกัน
ภายใต้วิสัยทัศน์ด้านความยั่งยืน PSP มุ่งพัฒนาผลิตภัณฑ์และโซลูชันที่ช่วยสร้างสมดุลระหว่างประสิทธิภาพของอุตสาหกรรม การดูแลสิ่งแวดล้อม และการเติบโตทางเศรษฐกิจ พร้อมทั้งขยายบทบาทของผลิตภัณฑ์ Sustainable Specialty Solutions เพื่อรองรับการเปลี่ยนผ่านของภาคอุตสาหกรรมสู่ Low-Carbon Economy และสร้างขีดความสามารถในการแข่งขันของอุตสาหกรรมไทยในตลาดโลกในระยะยาว
———————————————————————————————————————————————————–
